W praktyce nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie dla wszystkich zastosowań. Innych oznaczeń potrzebuje ciężka maszyna pracująca w hali produkcyjnej, innych niewielki komponent, a jeszcze innych pojemnik wykorzystywany w magazynie. Dlatego projektowanie systemu oznaczeń warto rozpocząć od określenia warunków, w których będą one użytkowane.

Tabliczka znamionowa – podstawowa identyfikacja maszyny

Tabliczka znamionowa służy przede wszystkim do trwałej identyfikacji urządzenia. Zawiera informacje, które pozwalają jednoznacznie określić, z jakim urządzeniem mamy do czynienia i jakie są jego podstawowe parametry.

W zależności od rodzaju maszyny tabliczka może zawierać między innymi:

• nazwę i dane producenta,
• nazwę lub typ urządzenia,
• model,
• numer seryjny,
• rok produkcji,
• parametry techniczne,
• napięcie i moc,
• masę urządzenia,
• oznaczenia wymagane dla konkretnej kategorii produktu.

Ważna jest nie tylko sama treść, ale również trwałość wykonania. Tabliczka znajdująca się na maszynie może być narażona na kurz, wilgoć, oleje, smary, promieniowanie UV, zmiany temperatury czy przypadkowe uszkodzenia mechaniczne.

Dlatego przed wyborem rozwiązania należy określić środowisko pracy. W zależności od zastosowania tabliczki mogą być wykonywane między innymi z aluminium, stali nierdzewnej, mosiądzu czy tworzyw sztucznych.

Etykieta – identyfikacja produktów, części i partii

Etykiety są bardziej elastycznym rozwiązaniem niż klasyczne tabliczki znamionowe. Mogą być wykorzystywane do oznaczania produktów, komponentów, opakowań, pojemników, partii produkcyjnych czy elementów znajdujących się w magazynie.

Ich zastosowanie jest szczególnie szerokie tam, gdzie informacje zmieniają się w zależności od konkretnego produktu lub partii. Etykieta może zawierać nazwę, numer, oznaczenie partii, dane techniczne albo kod pozwalający szybko zidentyfikować produkt w systemie.

W produkcji i logistyce szczególne znaczenie mają kody kreskowe i numeracja. Pozwalają ograniczyć liczbę pomyłek podczas przyjmowania, kompletowania i wydawania towaru.

Bachem wykonuje etykiety i wywieszki z kodami kreskowymi oraz numeracją, które mogą być dostosowane do konkretnego zastosowania.

Naklejki – proste i elastyczne oznaczenia

Naklejki sprawdzają się wtedy, gdy nie ma potrzeby stosowania sztywnej tabliczki, a informacja powinna zostać umieszczona bezpośrednio na powierzchni urządzenia, obudowy, produktu lub opakowania.

Mogą zawierać tekst, symbole, oznaczenia ostrzegawcze, informacje techniczne, numery lub elementy identyfikacji wizualnej. Dużą zaletą tego rozwiązania jest możliwość wykonania naklejek w różnych kształtach, wymiarach i wersjach graficznych.

W przypadku produktów Bachem stosowany jest między innymi sitodruk na folii samoprzylepnej. Technologia ta pozwala przygotować oznaczenia dopasowane do konkretnego produktu i jego przeznaczenia.

Trzeba jednak pamiętać, że wybór naklejki powinien uwzględniać warunki eksploatacji. Znaczenie ma między innymi rodzaj folii, zastosowana farba, sposób przygotowania powierzchni oraz ekspozycja na temperaturę, wilgoć, promieniowanie UV czy środki chemiczne.

Panel sterowniczy – oznaczenie połączone z obsługą maszyny

Panel sterowniczy pełni inną funkcję niż tabliczka czy etykieta. Jest nie tylko nośnikiem informacji, ale również elementem interfejsu użytkownika maszyny.

Oznaczenia na panelu powinny odpowiadać rzeczywistemu układowi przycisków, przełączników, kontrolek i innych elementów sterujących. Operator musi być w stanie szybko rozpoznać funkcję poszczególnych elementów.

W tym przypadku szczególne znaczenie mają:

• czytelność oznaczeń,
• odpowiednia wielkość tekstu,
• kontrast,
• konsekwentne stosowanie symboli,
• właściwe rozmieszczenie opisów,
• odporność powierzchni na ścieranie.

Dobrze zaprojektowany panel nie tylko poprawia estetykę urządzenia, ale przede wszystkim ułatwia jego codzienną obsługę.

Znakowanie laserowe – trwałe oznaczenia elementów

W przypadku niektórych komponentów najlepszym rozwiązaniem może być bezpośrednie znakowanie powierzchni. Grawerowanie laserowe pozwala wykonywać między innymi numery seryjne, oznaczenia partii, symbole, kody oraz logotypy.

Jedną z istotnych zalet tej technologii jest możliwość wykonywania oznaczeń zmiennych. Poszczególne elementy tej samej serii mogą więc otrzymywać różne numery seryjne lub inne indywidualne informacje.

Ma to znaczenie między innymi w przypadku produkcji seryjnej, identyfikowalności komponentów oraz kontroli poszczególnych elementów na kolejnych etapach procesu produkcyjnego.

Laser może być również wykorzystywany wtedy, gdy oznaczenie musi być bardzo precyzyjne i zachować czytelność przez długi czas.

Jak wybrać odpowiednią technologię oznaczenia?

Przed zamówieniem oznaczeń warto odpowiedzieć sobie na kilka podstawowych pytań.

Co ma zostać oznaczone?

aszyna, komponent, produkt, opakowanie, pojemnik czy element panelu sterowniczego?

Jak długo oznaczenie ma pozostać czytelne?

W przypadku oznaczeń tymczasowych można zastosować inne rozwiązanie niż w przypadku informacji, która będzie funkcjonowała przez cały okres eksploatacji urządzenia.

W jakich warunkach będzie pracować oznaczenie?

Należy uwzględnić między innymi temperaturę, wilgoć, promieniowanie UV, kontakt z olejami i smarami, środki chemiczne oraz możliwość uszkodzeń mechanicznych.

Czy dane będą stałe, czy zmienne?

Jeżeli każdy produkt lub komponent ma mieć inny numer, kod albo oznaczenie, warto wybrać technologię pozwalającą na łatwą personalizację produkcji.

Masz pytanie, prześlij je do ekspertów Bachem: www.bachem.pl.

Materiał ma znaczenie

Sama technologia wykonania nie zawsze wystarczy do zapewnienia odpowiedniej trwałości. Równie istotny jest materiał, z którego powstaje oznaczenie.

Aluminium jest często wybierane ze względu na niewielką masę i możliwość wykonania trwałych oznaczeń. Stal nierdzewna sprawdza się tam, gdzie ważna jest wysoka odporność na trudne warunki środowiskowe. Tworzywa sztuczne dają natomiast dużą swobodę w zakresie kształtu, kolorystyki i sposobu zastosowania.

Dlatego materiał powinien być dobierany nie tylko pod kątem wyglądu, ale przede wszystkim do miejsca montażu i warunków, w których produkt będzie użytkowany.

Jak uporządkować system oznaczeń w zakładzie?

W większym zakładzie produkcyjnym warto stworzyć spójny system, w którym każdy rodzaj oznaczenia ma określoną funkcję.

Takie podejście pozwala uniknąć sytuacji, w której jeden rodzaj oznaczenia jest wykorzystywany do zadań, do których nie został zaprojektowany.

Co więcej, spójny system ułatwia pracę operatorom i pracownikom magazynu. Jeżeli sposób oznaczania jest powtarzalny, szybciej można znaleźć potrzebny produkt, zidentyfikować konkretną maszynę lub odczytać informacje dotyczące danego komponentu.

Kiedy warto zastosować kilka rodzajów oznaczeń jednocześnie?

W wielu przypadkach najlepszym rozwiązaniem nie jest wybór jednego typu oznaczenia, lecz połączenie kilku technologii.

Przykładowo maszyna może posiadać trwałą tabliczkę znamionową z podstawowymi danymi producenta, dodatkowe naklejki ostrzegawcze oraz panel sterowniczy z opisanymi przyciskami. Jej komponenty mogą być natomiast oznaczone numerami seryjnymi lub kodami.

Podobnie w magazynie jedna partia produktów może posiadać etykiety z kodami kreskowymi, a same urządzenia dodatkowe oznaczenia identyfikacyjne.

Dzięki temu każdy element systemu odpowiada za konkretną funkcję, zamiast próbować umieścić wszystkie informacje na jednym nośniku.

Co wybrać?

Wybór odpowiedniego oznaczenia warto rozpocząć od określenia co ma zostać oznaczone, jak długo informacja ma być używana oraz w jakich warunkach będzie funkcjonować.

Dopiero na tej podstawie należy dobrać materiał, sposób wykonania i technologię znakowania. Tabliczka znamionowa sprawdzi się przy trwałej identyfikacji maszyny, etykieta przy oznaczaniu produktów i partii, naklejka przy informacjach wizualnych, panel sterowniczy przy obsłudze urządzenia, a grawerowanie laserowe tam, gdzie potrzebne jest precyzyjne i trwałe oznaczenie.

W dobrze zaprojektowanym zakładzie produkcyjnym różne rozwiązania nie konkurują ze sobą, lecz wzajemnie się uzupełniają. Odpowiednio dobrany system oznaczeń poprawia identyfikację urządzeń i produktów, ułatwia pracę operatorów oraz pozwala zachować porządek w procesach produkcyjnych i logistycznych.